Rollen en relaties

Rollen en relaties

De mens heeft van nature behoefte aan relaties. Er is een enorme invloed van relaties op de persoonlijke ontwikkeling. Maar wat zijn de belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden in het huidige leven, volgens jouw cliënt? Welke rol heeft iemand in een gezin? En wat als deze rol niet meer vervuld kan worden door ziekte of aandoening? Wat kun jij als verpleegkundige of verzorgende betekenen voor je patiënt, cliënt of bewoner op dit gebied? In deze blog neem ik je mee naar het kennisgebied rollen en relaties. Ik leg precies uit wat er onder verstaan wordt is en welke mogelijke cliëntproblemen binnen rollen en relaties belangrijk zijn.

Kennisgebieden zijn belangrijk, omdat het een indeling geeft aan jouw kennis en specialisatie. NANDA International heeft dertien verschillende kennisgebieden geformuleerd in een taxonomische structuur. Deze kennisgebieden bestaan uit verschillende concepten die een deel van de verpleegkundige werkelijkheid beschrijven.

Verderop in deze blog zal ik je meer vertellen over kennisdomeinen in het algemeen en wat jij er aan hebt als verpleegkundige. Ook laat ik je de ontwikkeling zien door de jaren heen en hoe het beroep verpleegkunde zich heeft zich ontwikkeld.

Tot slot geeft ik je de tips van NANDA International als je voor het eerst met een nieuw kennisgebied te maken krijgt.

Wat weten wij over rollen en relaties?

Het kennisgebied rollen en relaties gaat over de omgang tussen personen of groepen en de wijze waarop deze betrekking wordt getoond.

NANDA International (2018)

Het kennisgebied rollen en relaties kun je indelen in drie grotere groepen.

  • De eerste groep zijn de verzorgersrollen. Dat zijn de sociaal verwachte gedragspatronen van personen die voor een ander zorgen, maar geen professionele gezondheidszorgwerkers zijn. Hierbij moet je denken aan de ouderschapsrol of mantelzorgers die zorg en ondersteuning verlenen aan hun familie, huishouden of sociale netwerk.
  • De tweede groep zijn de familie- en gezinsrelaties. Dat is de verbintenis tussen mensen die door bloedverwantschap of door keus een relatie met elkaar hebben.
  • De derde en laatste groep is de rolvervulling. Dat is de kwaliteit van het functioneren in sociaal verwachte gedragspatronen. Hierbij moet je bijvoorbeeld denken aan de sociale interactie, de relatie tussen partners, de hechting tussen ouder en kind.
Kennisgebieden en concepten

Als je een nieuw kennisgebied ontdekt, omdat je deze term bijvoorbeeld in deze blog voor het eerst tegenkomt, is het belangrijk om je de concepten uit dit kennisgebied eigen te maken. Dat doe je door je onder andere het volgende af te vragen:

Wat is normaal binnen dit kennisgebied? Wat verwacht je te zien bij een gezonde cliënt. Welke fysiologische, psychologische of sociologische factoren zijn van invloed op deze normale patronen.

Als je de concepten binnen het kennisdomein eenmaal goed beheerst, kun je de afwijkingen van de norm gaan bestuderen.

Hoe zoek je naar afwijkingen. Hoe beoordeel je of dit een afwijking is. Zouden er ook andere gebieden aangedaan kunnen zijn die in relatie staat met de gevonden afwijkingen. Wat voor een zaken zouden een verhoogd risico kunnen veroorzaken op een ongewenste reactie. Welke sterke kanten kunnen worden gebruikt zodat dit gezondheidsgebied verbeterd wordt.

Wat zeggen andere verpleegkundigen over deze verschijnselen en wat voor onderzoeken zijn ernaar gedaan?Zijn er klinische richtlijnen voor je praktijk?

De taxonomie van NANDA International

Een taxonomie is een indeling van de verschillende verpleegkundige diagnoses van NANDA International. Je kan ervoor kiezen de labels (dat is de titel van de verpleegkundige diagnoses) op alfabetische volgorde te zetten. Het gevolg is echter dat je moeilijk kan vinden wat je zoekt. De wetenschap achter deze keuze (om de lijst van verpleegkundige diagnoses niet in alfabetische volgorde te zetten, maar te rubriceren in categorieën) heet een taxonomie.

De taxonomie van NANDA International kent een lange geschiedenis. Er zijn in de afgelopen 50 jaar drie taxonomieën ontwikkeld. Taxonomie II is momenteel de enige geaccepteerde taxonomie van NANDA International.

Ik ga je meer vertellen over de verschillende taxonomieën. Naast Taxonomie II, ga ook in op taxonomie I en III, omdat ze inzicht geven in het verpleegkundig vakgebied en omdat deze wellicht gebruikt kan worden in jouw praktijk of zorgorganisatie.

Taxonomie I

De allereerste taxonomie van NANDA International is in 1987 gepubliceerd. Deze taxonomie bestaat uit negen menselijke reactiepatronen. Dat zijn kiezen, communiceren, uitwisselen, voelen, weten, bewegen, waarnemen, omgaan met en waarderen.

Het werd echter steeds moeilijker om nieuwe diagnoses binnen de structuur van de taxonomie te plaatsen. Termen bleken te abstract en niet passend. Tijdens de NANDA conferenties werden daarom nieuwe indelingen besproken, getest en gepresenteerd. De vier laatste voorstellen bleken eigenlijk allemaal niet passend, maar het raamwerk van functionele gezondheidspatronen van dr. Marjory Gordon bleek het beste uitgangspunt te bieden. Met haar toestemming is er door de Taxonomiecommissie van NANDA International dit raamwerk op enkele plaatsen gewijzigd.

Taxonomie II

De aangepaste versie van Gordon’s Gezondheidspatronen, Taxonomie II, is sinds 2002 de opvolger van Taxonomie I en geaccepteerd door de internationale leden van NANDA International.
Taxonomie II bestaat uit drie lagen: het domein, de klassen en de verpleegkundige diagnoses. Elk domein heeft meerdere klassen, zodat elke klasse een groep verpleegkundige diagnoses met een gemeenschappelijke structuur vormt. Alle domeinen en klassen hebben een definitie. Deze indeling zorgt ervoor dat de diagnoses in de taxonomie voor verpleegkundigen vindbaar zijn.

Taxonomieën zijn een reflectie van de tijd. Ze evalueren en passen zich aan aan het tijdsbeeld. Dit gebeurt om verschillende redenen. We leren altijd meer over onze professionele discipline. Waar wij eerst dachten dat iets binnen één kennisgebied thuishoort, blijkt later dat het nauwkeuriger wordt weergegeven in twee verschillende kennisgebieden.

De huidige taxonomie van verpleegkundige diagnoses (editie 2018-2020) bestaat uit 13 domeinen, 47 klassen en 244 verpleegkundige diagnoses.

Taxonomie III

Er kunnen nieuwe verschijnselen worden ontdekt. Wellicht dat deze verschijnselen niet duidelijk passen binnen de bestaande structuur. Bovendien veranderen theoretische perspectieven, wat leidt tot professionals om hun kennis vanuit een ander perspectief te bekijken.

Zo werkte Dr. Gunn von Krogh uit Noorwegen aan een andere taxonomie om de verpleegkundig diagnoses in te delen. Dit voorstel is in 2016 voorgelegd aan de leden van NANDA International. Dit voorstel is niet aangenomen. De meeste leden vonden Taxonomie II beter.
Taxonomie III is echter een interessante indeling voor verpleegkundige diagnoses en wordt daarom op dit moment wetenschappelijk onderzocht op toepasbaarheid en geschiktheid.

Door een taxonomie te gebruiken ben je beter in staat mogelijke verpleegkundige diagnoses vast te stellen, omdat de diagnoses bij elkaar in klassen en domeinen zijn ondergebracht die specifieke kennisgebieden betreffen.

De taxonomie wordt enerzijds gebruikt voor een overzicht van de kennis en het praktijkgebied van het beroep verpleegkunde. Anderzijds is het ordening in structuur zodat verpleegkundigen en verzorgenden de logische verbanden kunnen zien tussen verschillende factoren. Met deze verbanden kunnen ze controle houden en kunnen ze tevens zien wàt ze kunnen beïnvloeden. Daarom biedt de taxonomie ondersteuning in het klinisch redeneren.

Related Episodes